Thời Tiền Chiến
Tranh Nguyên Khai
Tại Tourane (Ðà Nẵng), vào năm 1944, tôi được gặp thi sĩ Lưu Trọng Lư mà tôi hằng ngưỡng mộ và kể từ ngày đó cho tới những năm sau, để nuôi dưỡng tinh thần lãng mạn của tôi, tôi thường đem thơ Lưu Trọng Lư ra phổ nhạc. Kết cục tôi chuyển bốn bài thơ của thi sĩ thành những ca khúc mà hai, ba thế hệ ca sĩ đã hát lên, từ Thái Thanh, Mai Hương cho tới Duy Quang, Thái Hiền, Ý Lan.
Bài TIẾNG THU nghe như một làn gió nhẹ, thổi trong rừng Thu, giữa đêm trăng, có đàn nai vàng ngơ ngác... Ta cũng nghe ra tiếng lòng rạo rực của người cô phụ nhớ bậc chinh phu...
Lưu Trọng Lư và Phạm Duy, 1944 Tourane (Ðà Nẵng)
TIẾNG THU
Em không nghe rừng Thu
(theo thơ Lưu Trọng Lư - Phạm Duy phổ nhạc)
Em không nghe mùa Thu
Dưới trăng mờ thổn thức
Em không nghe rạo rực
Hình ảnh kẻ chinh phu
Trong lòng người cô phụ...
Lá thu kêu sào sạc
Con nai vàng ngơ ngác
Ðạp trên lá vàng khô...
VẦN THƠ SẦU RỤNG
(theo thơ Lưu Trọng Lư - Phạm Duy phổ nhạc)
Vừng trăng từ độ lên ngôi
Năm năm bến cũ em ngồi quay tơ
Em ngồi quay tơ
Quay đều, quay đều, quay đều...
Ðể tóc rối vần câu thơ sầu rụng
Mái tóc cũng buồn theo thơ
Cũng buồn theo thơ
Quay đều, quay đều, quay đều...
Năm năm tiếng lụa se đều
Trong cây gió lạnh đưa vèo
Hằng năm tiếng lụa đưa theo
Ðêm đêm gió rét đưa vèo trong cây
Ðưa vèo trong cây
Quay đều, quay đều, quay đều...
Nhẹ tay nhe nhẹ đôi tay
Hương thơm lối xóm bay đầy thinh không
Bay đầy thinh không
Quay đều, quay đều, quay đều...
Nghiêng nghiêng mái tóc hương nồng
Quay đều, quay đều, quay đều...
Thời gian lặng rót một dòng buồn tênh
Một dòng buồn tênh
Quay đều, quay đều, quay đều...
Quay đều, quay đều, quay đều...
(theo thơ Lưu Trọng Lư - Phạm Duy phổ nhạc)
Giờ đây trên sông hoa rụng tơi bời
Giờ đây em ơi cơn mộng tan rồi
Lòng anh tan hoang thôi vỗ tình ơi
Ngày như theo sông bóng xế tàn rơi...
Còn đâu em ơi
Còn đâu ánh trăng vàng
Còn đâu ánh trăng vàng
Mơ trên làn tóc rối
Còn đâu em ơi
Còn đâu bước chân người
Còn đâu bước chân người
Mơ trên đường chiều rơi.
Còn đâu đêm sang lá đổ rộn ràng
Còn đâu sương tan trăng nội mơ màng
Còn đâu em ngoan tóc rối ngổn ngang
Tuổi em đôi mươi xuân mới vừa sang.
Còn đâu em ơi
Còn đâu giờ nhung lụa
Mộng trùm trên bông
Tình nồng trong gối
Còn đâu em ơi
Còn đâu mùi cỏ dại
Chút tình thơ ngây
Không còn trên đôi má...
Giờ đây trên sông hoa rụng tơi bời
Giờ đây em ơi cơn mộng tan rồi
Lòng anh tan hoang thôi vỗ tình ơi
Ngày như theo sông bóng xế tàn rơi...
THÚ ÐAU THƯƠNG
(Theo thơ Lưu Trọng Lư - Phạm Duy phổ nhạc)
Tình đã len trong mầu nắng mới
Lòng anh buồn vời vợi em ơi
Niềm ái ân rung động trên môi
Tình đâu khôn lựa nên lời thắm tươi
Ðã héo lắm nụ cười trong mộng
Ðã mờ dần hình bóng thân yêu
Ðã lam tím cả cảnh chiều
Trong hồn lặng đã hiu hiu mộng tàn
Ðể gối chăn nằm yên chốn cũ
Hãy lịm người trong thú đau thương.
Tình đã không một lần nữa tới
Nhìn nhau buồn vời vợi em ơi
Rượu ái ân em cạn trên môi
Lệ anh xin nhỏ nên lời đắng cay
Hãy xếp lại muôn vàn ân ái
Ðừng thương nhau đừng ái ngại nhau
Thuyền yêu không ghé bến sầu
Như đêm thiếu phụ bên lầu không trăng
Thành kiếp sao còn băng mãi mãi
Ðể lòng buồn mãi mãi không thôi.
TIẾNG SÁO THIÊN THAI
(theo thơ Thế Lữ - Phạm Duy phổ nhạc)
Xuân tươi
Êm êm ánh xuân nồng
Nâng niu sáo bên rừng
Dăm ba chú Kim Ðồng
Hò xang xê tiếng sáo
Nhẹ nhàng lướt cỏ nắng
Nhạc lòng đưa hiu hắt
Và buồn xa, buồn vắng
Mênh mông là buồn...
Tiên Nga
Buông lơi tóc bên nguồn
Hiu hiu lũ cây tùng
Ru ru tiếng trên cồn
Hò ơi, làn mây ơi
Ngập ngừng sau đèo vắng
Nhìn mình cây nhuộm nắng
Và chiều như chìm lắng
Bóng chiều không đi...
Trời cao xanh ngắt, xanh ngắt
Ô ô ô kià
Hai con hạc trắng
Bay về nơi nao ?
Trời cao xanh ngắt, ô ô ô kià
Ô ô ô kià
Hai con hạc trắng
Bay về về nơi nao ?
Ðôi chim ơi
Lên khơi sáo theo vời
Hay theo đến bên người
Tiên Nga tắm sau đồi
Tình tang ôi tiếng sáo
Khi cao cao mờ vút
Cùng làn mây lửng lơ
Rồi về bên bờ suối
Cây xanh mờ mờ...
Êm êm, ôi tiếng sáo tơ tình
Xinh như bóng xiêm đình
Trên không uốn thân mình
Ðường lên lên Thiên Thai
Lọt vài cung nhạc gió
Thoảng về mơ mòng quá
Nàng Ngọc Chân tưỏng nhớ
Tiếng lòng bay xa...
NGẬM NGÙI
(theo thơ Huy Cận - Phạm Duy phổ nhạc)
Nắng chia nửa bãi chiều rồi
Vườn hoang trinh nữ xếp đôi lá rầu
Sợi buồn con nhện giăng mau
Em ơi hãy ngủ anh hầu quạt đây
Lòng anh mở với quạt này
Trăm con chim mộng về bay đầu giường
Ngủ đi em, mộng bình thường
Ngủ đi em, mộng bình thường
Ru em sẵn tiếng thùy dương đôi bờ
Ngủ đi em, ngủ đi em...
Ngủ đi mộng hãy bình thường
À ơi có tiếng thùy dương mấy bờ
Cây dài bóng xế ngẩn ngơ
Hồn em đã chín mấy mùa buồn đau
Tay anh, em hãy tựa đầu
Cho anh nghe nặng trái sầu rụng rơi...
Huy Cận và Phạm Duy, Hà Nội mùa Hè năm 2000
MỘ KHÚC
(theo thơ Xuân Diệu - Phạm Duy phổ nhạc)
Hôm nay trời nhẹ lên cao
Trời nhẹ lên cao, tôi buồn.
Ô hay, chẳng hiểu vì sao,
Chẳng hiểu vì sao, tôi buồn.
Tôi buồn, nhìn lá hồng tuôn
Lặng rơi ngoài ngõ, ngõ thuôn
Sương trinh rơi kín từ nguồn yêu thương
Sương trinh rơi kín từ nguồn yêu thương
Phất phơ hồn của bông hường
Trong hơi phiêu bạt còn vương máu hồng
Nghe chừng gió mới qua sông
E bên lau lách thuyền không vắng bờ
Không gian như có dây tơ
Bước đi sẽ đứt động hờ sẽ tiêu.
Êm êm chiều còn ngẩn ngơ,
Chiều còn ngẩn ngơ ơi chiều
Hiu hiu lòng chẳng làm sao
Lòng chẳng làm sao, sẽ buồn?
(Theo thơ Bích Khê - Phạm Duy phổ nhạc)
Nàng ơi tay đêm đang giăng mềm
Trăng đan qua cành muôn tơ êm
Mây nhung pha mầu thu trên trời
Sương lam phơi mầu thu muôn nơi.
Vàng sao im im trên hoa gầy
Tương tư ôi người thôi qua đây
Năm xưa ôi nàng quên câu thề
Hoa vừa đưa hương gây đê mê
Cây đàn yêu đương làm bằng thơ
Cây đàn yêu đương run trong mơ
Hồn về trên môi kêu : Em ơi
Thuyền hồn không đi lên chơi vơi
Tôi qua tim nàng vay du dương
Tôi mang lên lầu, lên Cung Thương
Tôi không bao giờ quên yêu nàng
Tình tang tôi nghe như tình lang...
Nàng ơi tay đêm đương giăng mềm
Trăng đan qua cành muôn tơ êm
Mây nhung pha mầu thu trên trời
Sương lam phơi mầu thu muôn nơi.
Vàng sao im im trên hoa gầy
Tương tư ôi người thôi qua đây
Năm xưa ôi nàng quên câu thề
Hoa vừa đưa hương gây đê mê
Yêu nàng bao nhiêu trong lòng tôi
Yêu nàng bao nhiêu trên đôi môi
Ðâu tìm Ðào Nguyên cho xa xôi
Ðào Nguyên trong lòng nàng đây thôi
Thu ôm muôn hồn lên phiêu diêu
Sao tôi không màng kêu : Em yêu
Trăng nay không nàng như trăng thiu
Ðêm nay không nàng như đêm hiu
Buồn lưu cây đào tìm hơi xuân
Buồn sang cây tùng thăm đông quân
Ô hay buồn vương cây ngô đồng
Vàng rơi, vàng rơi thu mênh mông
Buồn lưu cây đào tìm hơi xuân
Buồn sang cây tùng thăm đông quân
Ô hay buồn vương cây ngô đồng
Vàng rơi, vàng rơi thu mênh mông
Vàng rơi, vàng rơi thu mênh mông
Ðoàn Phú Tứ ngày còn trẻ
MẦU THỜI GIAN
(Theo thơ Ðoàn Phú Tứ - Phạm Duy phổ nhạc)
Sáng nay, tiếng chim thanh trong gió xanh
Diù hương vương ấm thoảng xuân tình
Ngàn xưa không lạnh nữa
Tần Phi, ta lặng dâng Nàng
Trời mây phảng phất nhuốm thời gian.
Mầu thời gian không xanh
Mầu thời gian tím ngát
Hương thời gian không nồng
Hương thời gian thanh thanh.
Tóc mây một món chiếc dao vàng
Nghìn trùng e lệ phụng quân vương
Trăm năm tình cũ lìa không hận
Thà nép mày hoa thiếp phụ chàng.
Duyên trăm năm đứt đoạn
Tình một thuở còn vương
Hương thời gian không nồng
Mầu thời gian thanh thanh.
Bút tự của Ðoàn Phú Tứ
Ðoàn Phú Tứ về già
Cung Trầm Tưởng
Phạm Thiên Thư
Nguyễn Tất Nhiên
Các Thi Sĩ Khác
Trang Thơ Phổ Nhạc
Viết Về Nghệ Thuật Phổ Thơ Vào Nhạc
Phạm Quang Tuấn
Nguyên Sa
Ðoàn Xuân Kiên
