Tranh Nguyên Khai
Vào lúc mới di cư từ Bắc vào Nam, tôi cũng như mọi người, rất nhớ miền ngoài, do đó tôi đã phổ thơ bài THUYỀN VIỄN XỨ của Huyền Chi để nhớ con sông Ðà... Rồi sau đó ít lâu, tôi có thêm bài thơ của người bạn mới là Lê Minh Ngọc, trong đó có tâm sự của những người phải xa lià nhau vì lý tưởng, vì đã chọn lựa đất sống khác nhau. Bài thơ phổ nhạc này sẽ được hát đi hát lại nhiều lần trong nhiều thập niên... cho tới năm 1998 ở Hoa Kỳ, nó vẫn còn được hát trong một cuốn video PARIS BY NIGHT của hãng Thúy Nga.
(Theo thơ Lê Minh Ngọc - Phạm Duy phổ nhạc)
Ngoài ấy tuổi xuân lạnh
Rét căm lòng cỏ hoa
Em nhìn mây không cánh
Bay về phương trời xa
Nghẹn ngào em thầm hỏi
Người đi có nhớ nhà
Nghẹn ngào em thầm hỏi
Người đi có nhớ nhà...
Ra đi mùa Xuân ấy
Mây hồng bay cuối thôn
Hoa vàng cài trên tóc
Em ngây thơ mắt buồn
Trời sáng trong lòng anh
Vực thẳm trong lòng em
Hai đứa hai tâm sự
Xa nhau như đêm ngày...
Người đi vì lý tưởng
Em ở lại hờn căm
Mỗi mùa hoa lại nở
Mỗi hình bóng người xa
Ðã bạc phai mầu áo
Nổi trôi dưới gốc dừa
Một trời hoa gạo đỏ
Và mưa nắng hai muà...
Hẹn mai về, hẹn mai về
Xuân rồi Xuân quạnh quẽ
Người gái quê, người gái quê
Xuân buồng Xuân vắng vẻ
Ðường anh đi, đường anh đi
Ôi bước dài thương nhớ
Giờ em ơi, giờ em ơi
Mây trùng dương cách chia.
Lìa nhau vì lý tưởng
Hỡi em người quê hương
Ðâu phải vì biên giới
Ðâu phải vì nghìn phương
Muôn ngàn năm còn mãi
Lệ trên đá rơi hoài
Chuyện mình ai người biết
Và ai sẽ xót thương.
Hẹn mai về, hẹn mai về
Xuân rồi Xuân quạnh quẽ
Người gái quê, người gái quê
Xuân buồng Xuân vắng vẻ
Ðường anh đi, đường anh đi
Ôi bước dài thương nhớ
Giờ em ơi, giờ em ơi
Mây trùng dương cách chia.
(Theo thơ Nhất Tuấn - Phạm Duy phổ nhạc)
Con quỳ lạy Chúa trên trời
Sao cho con lấy được người con yêu
Ðời con đau khổ đã nhiều
Từ khi thơ dại đủ điều đắng cay
Số nghèo hai chục năm nay
Xây bao nhiêu mộng trắng tay vẫn nghèo
Chúa ơi Chúa ơi
. . . . . .
Mối tình đầu trót bọt bèo
Vì người ta đã chạy theo bạc tiền
Âm thầm ôm mối tình điên
Cầm bằng Chúa định nhân duyên bẽ bàng
Chúa ơi Chúa ơi
Con qùy lạy Chúa trên trời
Sao cho con lấy được người con thương
. . . . . .
Bây giờ con đã gặp nàng
Không giầu không đẹp, không màng lợi danh
Chúng con hai mái đầu xanh
Chắp tay khấn nguyện trung thành với nhau
Chúa ơi
Thề rằng sóng gió biển dâu
Ðã yêu trước cũng như sau giữ lời...
. . . . . . .
Người ta lại bỏ con rồi, Chúa ơi
Người ta lại bỏ con rồi, Chúa ơi
Con qùy lạy Chúa trên trời
Chúa trên trời thương con...
(theo thơ Bình Nguyên Lộc -- Phạm Duy phổ nhạc)
Ngày xưa ngày xửa ngày xưa
Chiều mơ chiều nắng đẹp khoe mầu tơ
Hai đứa mình còn trẻ thơ
Rủ nhau ngồi ngưỡng cửa chơi thẩn thơ.
À a a nhớ nhớ em còn mái tóc bánh bèo
À a a nhớ má chưa hồng da mét vì em nghèo
Ðầu anh còn húi trọc, còn húi trọc
Khét nắng hôi trâu thèm đi học, thèm đi học
Thèm đi học...
Em cầm một củ khoai
Ghé răng cạp vỏ rơi
Xong rồi mình chia đôi
Khoai sùng này lượm mót
Sao ngọt lại ngọt ghê
Giờ đây kỷ niệm ngày xưa
Giờ đây cảnh cũ chìm xa mù khơi
Gặp nhau một chiều lạnh mưa
Nhìn nhau quần áo bảnh bao mừng sao.
Nhìn em còn xinh còn tươi
Ðời em tưởng đâu là vui
Nhà em phải chăng là đây?
Dè đâu chẳng may là quán
Em bẹo hình hài đem bán...
Rồi em hỏi anh: làm chi?
Cầm bút để viết ngày đêm, viết gì?
Ðời thối phải nói là thơm
Ngòi bút là chiếc cần câu miếng cơm
Em hỏi nghệ thuật là chi?
Là đui, là điếc, là câm mà đi.
Nhìn nhau lặng lẽ nhìn nhau
Nào có ai đánh mà sao lòng đau.
Bánh ngọt cùng mời ăn
Nhớ chăng củ khoai ngon
Bánh tươm vàng như nắng
Bánh này mình chưa cắn
Sao mà miệng cay đắng?
Rồi xin một nụ cười thôi
Cười ư ? Anh đã vùi quên nụ cười
Thì xin vài giọt lệ rơi
Lệ em cạn đã từ lâu, người ơi
Trước khi từ giã hỏi nhau buồn hay là vui
Thì cứ hỏi ngay cuộc đời...
Thơ tình do tôi phổ thành ca khúc có bài MÙA XUÂN YÊU EM của Ðỗ Quý Toàn
rất ngộ nghĩnh:
(theo thơ Ðỗ Quý Toàn - Phạm Duy phổ nhạc)
Anh yêu em, yêu em vì em biết nói
Ðã biết thưa: Thưa Anh ! Em còn biết gọi
Sáng trời mưa, khiến cho anh nhớ em
Bây giờ nắng, anh nhớ em nhiều...
Ngồi xuống đây, nghe chim là chim ca hót
Ðồng cỏ như bàn tay, trời như mắt say
Ta ngó nhau, không còn biết nói gì
Hai đứa ngồi, ngồi đó như hai hòn bi...
Có cành hoa đẹp anh hái cho em
Em không thèm nhận, anh chết cho xem
Rồi anh sẽ khóc liên miên suốt ngày
Ôi chẳng bao giờ buồn như bữa nay
Này em yêu quý, em nào có nghe
Trên cánh đồng cỏ, có con bò kia
Nó kêu bò bò, và nó ăn cỏ
Trời hôm nay cao, yêu em hỡi gió...
Trên đỉnh đồi cao có cây cao tướng
Trên một cành ngang có một tổ kiến
Có con đi ra và có con đi vào
Trời hôm nay nắng, yêu em xiết bao
Này em yêu quý em nào có hay?
Ban nãy trên trời có đôi chim bay
Có đôi chim trắng bay trên nền trời
Trời xanh xanh quá đôi mình lứa đôi
Trời xanh xanh quá đôi mình lứa đôi...
CÒN CHÚT GÌ ÐỂ NHỚ
(Theo thơ Vũ Hữu Ðịnh - Phạm Duy phổ nhạc)
Phố núi cao, phố núi đầy sương
Phố núi cây xanh trời thấp thật buồn
Anh khách lạ đi lên đi xuống
May mà có em đời còn dễ thương.
Em Plei Ku má đổ môi hồng
Ở đây buổi chiều quanh năm mùa Ðông
Nên tóc em ướt và mắt em ướt
Nên em mềm như mây chiều buông.
Phố núi cao phố núi trời gần
Phố xá không xa nên phố tình thân
Ði dăm phút đã về chốn cũ
Một buổi chiều nao lòng bỗng bâng khuâng
Xin cảm ơn thành phố có em
Xin cảm ơn một mái tóc mềm
Mai xa lắc trên đồn biên giới
Còn một chút gì để nhớ để quên...
Ở RỪNG U MINH TA KHÔNG THẤY EM
(Theo thơ Nguyễn Tiến Cung - Phạm Duy phổ nhạc)
Ta không thấy em từ bấy lâu nay
Ta không thấy em từ bấy lâu nay
Ta không thấy em từ bấy lâu nay
Và mùa mưa làm rừng nước dâng đầy
Trên cao gió hát, trên cao gió hát
Mây như tóc cuốn, mây như tóc cuốn
Tràm đứng như em một dáng gầy gầy
Tràm đứng như em một dáng gầy gầy
Ta không thấy em từ lúc ta đi
Ta không thấy em từ lúc ta đi
Ta không thấy em từ lúc ta đi
Nước phèn nhuộm vàng mầu quần '' trây di ''
Ðạn nổ lùng bùng, đạn nổ lùng bùng
Trong nòng súng ướt, trong nòng súng ướt
Tình đã xa rồi, thôi nhớ chi
Tình đã xa rồi, thôi nhớ chi
Mỗi con lạch là mỗi xót xa
Mỗi dòng sông là mỗi tuổi già
Thành phố đâu đây mất hình mất dạng
Cuộc chiến già nua theo với tiếng ca...
THU CA ÐIỆU RU ÐƠN
(theo Paul Verlaine - Phạm Duy phổ nhạc)
Mùa Thu nức nở ơ ớ
Tiếng thở ơ ơ ơ dài
Tiếng vĩ cầm, buồn ơi mùa Thu ơi !
Lòng ta khốn khổ ô ố
Với mỏi ý y y mòn
TiếngThu buồn, buồn ơi điệu ru đơn...
Nghẹn ngào tê tái, nghẹn ngào tê tái
Khi giờ đã điểm, ta ngồi ta nhớ
Những ngày nào xưa
Những ngày nào xưa, và ta khóc lóc
Và ta khóc lóc....
Mùa Thu nức nở ơ ớ
Tiếng thở ơ ơ ơ dài
Tiếng vĩ cầm, buồn ơi mùa Thu ơi !
Lòng ta khốn khổ ô ố
Với mỏi ý y y mòn
Tiếng Thu buồn, buồn ru điệu ru đơn...
Ta đi, rồi ta đi theo ngọn gió
Ta đi, ta đi theo ngọn gió xấu
Cuốn ta đi, trôi dạt đây đó
Trôi dạt đây đó, trôi dạt đây đó
Như chiếc lá mùa Thu, lá chết vàng khô.
Mùa Thu nức nở ơ ớ
Tiếng thở ơ ơ ơ dài
Tiếng vĩ cầm, buồn ơi mùa Thu ơi !
Lòng ta khốn khổ ô ố
Với mỏi ý y y mòn
Tiếng Thu buồn, buồn ru điệu ru đơn...
(theo thơ Nguyễn Long - Phạm Duy phổ nhạc)
Anh đã biết, anh đã biết yêu em là tuyệt vọng
Mà vì sao, mà vì sao anh vẫn cứ yêu em
Con giun con nằm uốn khúc giữa đêm trường
Rồi giun chết, chết tương tư vì sao sáng
Anh vẫn biết, anh vẫn biết yêu em là tủi nhục
Mà dù sao, mà dù sao anh yêu mãi không thôi
Anh yêu em bằng nước mắt đứng lưng trời
Bằng tia nóng máu trong tim dần khô héo
Anh yêu em, anh yêu em như rừng yêu thú dữ
Anh yêu em, anh yêu em như tình cây với gió
Anh yêu em, anh yêu em không còn chi nói nữa
Biết nói gì, đã yêu rồi, em ơi !
Em đã sống, em đã sống như côn trùng khờ dại
Tìm lửa thiêu, tìm lửa thiêu, em đốt cháy cơn vui
Em đưa em vào sâu kín cánh tay người
Vòng tay trói tấm thân em vào oan trái
Em đã sống, em đã sống trong ân tình kẻ lạ
Ðể mình anh, để mình anh trong thương nhớ không nguôi
Em bay đi bằng cánh bướm giữa đêm dài
Bằng hương ngát cánh hoa thơm rồi nhạt phai
Anh yêu em, anh yêu em như rừng yêu thú dữ
Anh yêu em, anh yêu em như tình cây với gió
Anh yêu em, anh yêu em không còn chi nói nữa
Biết nói gì, đã yêu rồi, em ơi !
Em đã chết, em đã chết trên con đường định mạng
Và từ nay, và từ nay em vĩnh viễn cho anh
Em cho anh một thân xác đã yên lành
Và cho nốt chút linh thiêng hồn đã tắt
Em đã chết, em đã chết cho anh vào cuộc tình
Cuộc tình ta, cuộc tình ta nơi thế giới bên kia
Anh theo em vào cõi chết chốn mây mờ
Ở nơi đó sẽ không ai giành em nữa
Anh yêu em, anh yêu em như rừng yêu thú dữ
Anh yêu em, anh yêu em như tình cây với gió
Anh yêu em, anh yêu em không còn chi nói nữa
Biết nói gì, đã yêu rồi, em ơi !
(theo thơ Du Tử Lê - Phạm Duy phổ nhạc)
Ta như sương cao mà người như hoa sâu
Ta giối gian nhau nên nát nụ hôn đầu
Tình đi từng bước, đi từng bước trên đầu gió
Gieo nhau lòng nhau ôi từng hạt thương đau
Người một phương ta cũng một phương
Phố cao ngày thấp nên nắng mưa trùng trùng
Mắt có sâu để nhốt trời giông tố
Ta là hồn câm cho mưa bão tan
Người ở đây ta cũng ở đây
Lòng không như mặt mà lòng lệ tràn đầy
Chân đi theo gió sầu ba hướng
Tay vói một trời, trời mưa bay
Người đã vì ta tan ước mơ
Phấn son chửa ngát thịt da ngà
Môi non đã lỡ tình đau đớn
Mộng vữa theo trời hoa phượng xưa
Người chôn đời mà ta đắng cay
Cây im lá và khói sương bay
Chim treo mỏ cứng trơ xuơng mục
Sông đã chẳng cùng, chết sao hay
Người ở đâu, ôi người ở đâu
Cỏ xanh còn áp má những đêm sầu
Dế giun còn tiếc mùa ân ái
Từng phiến trời mang bao vết thương...
KIẾP SAU XIN GIỮ LạI ÐỜI CHO NHAU
(theo thơ Du Tử Lê - Phạm Duy phổ nhạc)
Ơn em thơ dại từ trời
Thơ dại từ trời, từ trời theo ta
À à a a, theo ta từ trời
Xuống biển lượm đời, lượm đời ta lên
À à a a, a a à à
À ạ à à, à ạ a a...
Ơn em mưa nặng hạt mềm
Mưa nặng hạt mềm à a a a theo ta
À a lên núi theo ta về miền
Theo ta về miền, về miền yêu thương
À ạ a a, a a à à
À ạ à à, à ạ a a...
Ơn em môi ngải ngực trầm
Môi ngải ngực trầm, mặn ngọt thơm ngon
À ạ a a, cho ta nghìn lần
Cho ta nghìn lần, nghìn lần ơn em
À ạ a a, à ạ a a
A ạ à à, à ạ a a ...
Ơn em hơi ủ giường liền
Hơi ủ giường liền, nghìn năm chưa phai
À ạ cho ai giấu nỗi buồn phiền
Giấu nỗi buồn phiền, buồn phiền quanh đây
À ạ a a, à ạ a a
A ạ à à, à ạ a a...
Ơn em nay đã về người
Nay đã về người, giờ về nơi ai
À ạ a a, kiếp sau làm người
Xin giữ lại đời, lại đời cho nhau
À ạ a a, a a à à
A ạ à à, à ạ a a...
(theo thơ Thanh Lan - Phạm Duy phổ nhạc)
Nắng hạ chan choà ánh mắt chói chan, chói chan tình ái
Tôi đã cho mà không tiếc nuối
Tôi đã cho mà không tiếc nuối
Tôi đã cho mà không tiếc nuối
Tôi được gì, tôi được gì, được gì đây ?
Từng bước lê, từng bước lê trên đường tình mù mịt
Ðể tới đâu, để tới đâu, nơi đỉnh cao hay vực sâu
Rồi ngoái nhìn, rồi ngoái nhìn thấy mình bơ vơ mãi
Từng bước lê, từng bước lê không hi vọng ngày mai.
Tôi đi trong chiều nhớ, hoa buồn rồi hoa không nở
Ði trong đêm lộng gió, cây gầy cao, cây xác xơ
Tôi bay theo ngọn lá, trên đường về đang tơi tả
Tôi nghe như cỏ úa, đang ngẩn ngơ dưới gót mờ.
Cuộc tình, hỡi đam mê
Từng sưởi ấm tim ta
Vòng tay kín đôi bờ
Rồi bỗng nên hững hờ.
Thoảng hạnh phúc phôi pha
Rồi nghẹn đắng trong ta
Cơn mơ đã ra về
Tỉnh giấc cho ê chề.
Từng bước lê, từng bước lê trên đường đời mù mịt
Mình ở đâu, mình ở đâu, đây niềm vui hay khổ đau?
Vụt thấy mình, vụt thấy mình nơi lẻ loi nương náu
Từng bước lê, từng bước lê đơn côi về đời sau...
NÓI
Lan huệ sầu ai lan huệ héo
Lan huệ sầu đời trong héo ngoài tươi.
(theo thơ Phạm Văn Bình - Phạm Duy phổ nhạc)
Năm năm rồi không gặp
Từ khi em lấy chồng
Anh dặm trường mê mải
Ðời chia như nhánh sông
Phong thư tình ngây dại
Và môi vai rất mềm
Những hẹn hò cuống quýt
Trên lối xưa thiên đàng.
Ngày nhà em pháo nổ
Anh cuộn mình trong chăn
Như con sâu làm tổ
Trong trái vải cô đơn
Ngày nhà em pháo nổ
Tâm hồn anh nhuốm máu
Ôi nhát chém hư vô
Ôi nhát chém hư vô...
Năm năm rồi đi biệt
Ðường xưa chưa lối về
Trong đìu hiu gió cuốn
Nằm chơ vơ gác chuông
Năm năm rồi cách biệt
Cỏ hoang sân giáo đường
Chúa buồn trên thánh giá
Mắt nhạt nhoà mưa qua.
Ngồi bâng khuâng nhớ biển
Bên bãi đời quạnh hiu
Anh như hồn thủy thủ
Cùng năm tháng phiêu du
Anh một đời rong ruổi
Em tay bế tay bồng
Chiều hắt hiu xóm đạo
Hồi chuông giáo đường vang.
Năm năm rồi không gặp
Từ khi em lấy chồng
Bao kỷ niệm chôn kín
Dường như đã lắng quên
Năm năm rồi trở lại
Một mầu tang ngút trời
Thương người em năm cũ
Thương góa phụ bên song...
(theo thơ Nguyễn Xuân Quang - Phạm Duy phổ nhạc)
Chiều nay nơi đây, nơi đây quê người
Ngồi trông mây trôi, mây trôi, mây trôi
Trôi trong đáy cốc rượu vơi
Ngẩn ngơ em ơi đã hết cuộc đời
Chung thân biệt xứ, bao giờ cùng thấy mặt trời
Chiều nay mây trôi, trôi hết một đời...
Giờ em nơi đâu, nơi đâu, nơi nào
Ở trong hang sâu hay trên non cao
Hay nơi đất mới khổ đau
Giờ em lao đao nơi công trường nào
Em mang nợ máu hay là em đã qua cầu
Hoặc em ra khơi cưỡi sóng bạc đầu?
Em, tiểu thơ rừng thiêng kinh tế
Em, công chúa Lọ Lem nơi nông trường
Em, Thúy Kiều mán rừng cây quế
Em, ni cô địa ngục khám đường
Máu em nồng quỷ uống mềm môi
Thịt trầm hương quỷ đói say mồi
Ðã cơn say thế rồi lũ quỷ
Bỗng ngu ngơ vuốt mặt thành người
Người mà lại phản bội người
Người mà lại hận thù người
Người mà lại hành hạ người
Không nhận mình là người...
Chiều nay nơi đây, nơi đây quê người
Ngồi trông mây trôi, mây trôi, mây trôi
Trôi trong đáy cốc rượu vơi
Ngẩn ngơ em ơi đã hết cuộc đời
Chung thân biệt xứ, bao giờ cùng thấy mặt trời
Chiều nay mây trôi, trôi hết một đời...
(theo thơ Nguyên Sa - Phạm Duy phổ nhạc)
Khi em
Khi em mở cửa bước vào
Em bước vào
Hồng non trên má
Hồng đào, hồng đào trên môi
Những ngày âu yếm đã phai rồi
Ðã phai rồi
Sao mang trở lại một trời
Một trời oan khiên...
Mang anh
Mang anh trở lại ưu phiền
Nỗi ưu phiền
Ngày em đem tới một trời
Một trời oan khiên
Mang anh trở lại ưu phiền
Nỗi ưu phiền
Chỗ nhăn hạnh phúc chưa liền vết sâu
Hãy còn vết đau
Chưa liền vết sâu...
LỜI MẸ DẶN
(Theo thơ Phùng Quán - Phạm Duy phổ nhạc)
Tôi mồ côi cha từ năm hai tuổi
Mẹ tôi thương con nên không lấy chồng
Mẹ ôi trìu mến
Trồng dâu, hái lá, nuôi tầm, dệt vải
Nuôi tôi đến ngày tôi lớn khôn.
Hai mươi năm qua mà tôi vẫn nhớ
Ngày ấy xa rồi tôi mới lên năm, mới lên năm
Có lần tôi chót nói dối mẹ, Mẹ ơi
Hôm sau tưởng phải ăn đòn
Nhưng không, nhưng không Mẹ tôi chỉ buồn
Ôm tôi hôn lên mái tóc xanh rờn, Mẹ tôi triù mến
Ngày xưa trước khi cha con nhắm mắt
Cha đã dặn rằng nuôi con suốt đời thành người chân thật.
Mẹ ơi chân thật là gì
Mẹ ơi chân thật là gì
Mẹ tôi ôm hôn đôi mắt
Con ơi ! Một người chân thật
Thấy vui muốn cười là cười
Thấy buồn muốn khóc cứ khóc
Thấy vui muốn cười là cười
Thấy buồn muốn khóc cứ khóc
Yêu ai cứ bảo là yêu
Ghét ai cứ kêu là ghét
Dù ai ngon ngọt nuông chiều
Cũng không nói yêu thành ghét
Dù ai cầm dao doạ giết
Cũng không nói ghét thành yêu.
Từ đó về sau người ta vẫn hỏi
Bé ơi bé ơi yêu ai nhất đời
Thì tôi thường nói
Thì tôi hay nói như lời Mẹ dặn
Tôi yêu suốt đời những người chân thật.
Người lớn nhìn tôi không tin
Cho tôi là con vẹt nhỏ
Nhưng không, những lời dặn đó
In vào trí óc của tôi
Như trang giấy trắng tuyệt vời
In lên vết son đỏ chói
Năm nay tôi hai mươi lăm tuổi
Ðứa bé đã thành nhà văn
Lời Mẹ dặn thuở lên năm
Vẫn còn vết son đỏ chói
Vết son đỏ chói
Vết son đỏ ngời.
Người làm xiếc đi dây rất khó
Nhưng không khó bằng làm một nhà văn
Muốn trọn đời đi mãi không ngưng
Trên con đường của lòng chân thật.
Tôi muốn làm nhà văn chân thật, chân thật trọn đời
Ðường mật công danh không làm ngọt được lưỡi tôi
Sét nổ trên đầu không xô tôi ngã
Giấy bút tôi, ai cướp giật đi
Tôi sẽ dùng dao viết văn lên đá
Tôi sẽ dùng dao viết văn lên đá...
Các Thi Sĩ Thời Tiền Chiến
Cung Trầm Tưởng
Phạm Thiên Thư
Nguyễn Tất Nhiên
Trang Thơ Phổ Nhạc
Viết Về Nghệ Thuật Phổ Thơ Vào Nhạc
Phạm Quang Tuấn
Nguyên Sa
Ðoàn Xuân Kiên
