Cung Trầm Tưởng


Trong cuộc bể dâu, sau gần 20 năm, gặp lại nhau...
...không phải vào mùa Thu ở Paris mà là mùa Thu Hoa Thịnh Ðốn

Saigon 1958. Chính quyền ở miền Nam đã đứng vững sau mấy năm thành lập. Người dân (nhất là người dân ở thành phố) sống trong an ninh và thịnh vượng hơn là trong thời chinh chiến vừa qua. Phòng trà mọc lên khá nhiều. Thế hệ ca sĩ thứ ba ra đời sau các thế hệ ca sĩ ''tiền bối '' Ái Liên, Thương Huyền, Thái Thanh v.v... Tân Nhạc ở miền Nam phát triển mạnh mẽ với xu hướng nhạc tình.

Cung Trầm Tưởng, một thi sĩ trẻ vừa ở Paris về, đưa cho tôi mấy bài thơ để phổ nhạc trong đó có hai bài nói về mùa Thu và mùa Ðông Paris. So với nhạc tình thời đó, hai bài này rất mới lạ cho nên được các nữ ca sĩ trẻ đẹp như Thanh Thúy, Thu Hương, Lệ Thanh trình bày hằng đêm tại các phòng trà. Các Ðài Radio, các nhà xuất bản, các hãng làm đĩa hát đua nhau phổ biến những bài thơ phổ nhạc này của chúng tôi. Nó trở thành những tình khúc của một thời. Thời kỳ đẹp nhất của người Việt trong thế kỷ này chăng ?

MÙA THU PARIS
(Theo thơ Cung Trầm Tưởng - Phạm Duy phổ nhạc)
Mùa Thu Paris
Trời buốt ra đi
Hẹn em quán nhỏ
Hẹn em quán nhỏ
Rượu rưng rưng ly đỏ tràn chề
Mùa Thu đêm mưa
Phố cũ hè xưa
Công viên lá đổ
Công viên lá đổ
Chờ mong em gắng khổ từng giờ
Mùa Thu âm thầm
Bên vườn Lục Xâm
Ngồi quen ghế đá
Ngồi quen ghế đá
Không em ôi buốt giá từ tâm
Mùa Thu nơi đâu
Người em mắt nâu
Tóc vàng sợi nhỏ
Tóc vàng sợi nhỏ
Chờ mong em chín đỏ trái sầu
Mùa Thu Paris
Tràn lấp đôi mi
Người em gác trọ
Người em gác trọ
Phòng anh đôi gót nhỏ thầm thì
Mùa Thu im hơi
Son nhạt đôi môi
Ngày em trở lại
Ngày em trở lại
Hờn căm em hối cải cuộc đời
Mùa Thu ơi Thu
Trời mây âm u
Yêu người độ lượng
Yêu người độ lượng
Và trong em tâm tưởng giam tù
Mùa Thu Paris
Mùa Thu Paris
Với tình Thu...

TIỄN EM
(Theo thơ Cung Trầm Tưởng - Phạm Duy phổ nhạc)
Lên xe tiễn em đi
Chưa bao giờ buồn thế
Trời mùa Ðông Paris
Suốt đời làm chia ly.
Tiễn em về xứ Mẹ
Anh nói bằng tiếng hôn
Không còn gì lâu hơn
Một trăm ngày xa cách
Tuyết rơi mỏng manh buồn
Ga Lyon đèn vàng
Cầm tay em muốn khóc
Nói chi cũng muộn màng.
Lên xe tiễn em đi
Chưa bao giờ buồn thế
Trời mùa Ðông Paris
Suốt đời làm chia ly.
Hôn nhau phút này
Chia tay tức thì
Em ơi khóc đi em, khóc đi em, khóc đi em
Sao rơi rớt rụng
Vai em ướt mềm
Em ơi khóc đi em, khóc đi em, khóc đi em.

Lên xe tiễn em đi
Chưa bao giờ buồn thế
Trời mùa Ðông Paris
Suốt đời làm chia ly.
Hỡi em người xóm học
Sương thấm hè phố đêm
Trên con đường anh đi
Lệ em buồn vương vấn.
Tuyết rơi phủ con tầu
Trong toa em lạnh đầy
Làm sao em không rét
Cho ấm mộng đêm nay?
Nơi em có trăng soi
Anh một mình ở lại
Trời mùa Ðông Paris
Suốt đời thèm trăng soi

Lên xe tiễn em đi
Chưa bao giờ buồn thế
Trời mùa Ðông Paris
Suốt đời làm chia ly.

Cung Trầm Tưởng có những bài thơ giống như tranh ấn tượng của Pháp. Qua hai bài mà tôi phổ nhạc sau đây, người nghe không cần biết thi sĩ và nhạc sĩ muốn nói gì, mà chỉ thấy trong lòng đầy thương cảm trong một đêm mùa Hạ hay trong một chiều mùa Ðông, nơi xứ lạ:
BÊN NI BÊN NỚ
(Theo thơ Cung Trầm Tưởng - Phạm Duy phổ nhạc)
Ðêm chớm ngày tàn, theo tiếng xe về, lăn về viễn phố
Em hỡi sương rơi, ngoài song đêm hạ, ôi buồn phố xá
Hoang liêu về chết tha ma, tiếng chân gõ guốc xa xa
Người xa vắng người, người xa vắng người...

Em có nghe rồn rã bước ai vất vả bóng ai chập chờn ?
Hồn ai cô đơn tìm về ấm cúng
Em có nghe bi ai tình ai ấp úng
Thương ai lạc loài, ăn mày xán lạn ngày mai
Ðêm ni ai say đất lở, em ơi có nghe rạn vỡ
Vạn mảnh ly tan theo chuỗi cười.
Bên tê thành phố tráng lệ
Giai nhân nằm khoe loã thể
Bên ni phố vắng ôi lòng ngoại ô.

Em có nghe hồ như bước ai gõ nhịp bước ai giang hồ ?
Hẹn ai bên ni dài in ngõ cũ
Em có nghe bên ni lạnh như bên nớ ?
Phút giây chia lìa, trong lòng vẫn phải đèo mong
Hai tâm linh giam kín lại
Bấm đốt ngón tay chờ đợi
Chờ ngày con thơ, thơ cũng ra đời
Em ơi ngoài kia liếp ngỏ
Sương rơi ngoài song khép hở
Bên trong kín gió ấm ơi là tình.

CHIỀU ÐÔNG
(Theo thơ Cung Trầm Tưởng - Phạm Duy phổ nhạc)
Chiều Ðông tuyết lũng âm u
Bâng khuâng chiều tới tiếp thu trời buồn
Ngày đi tầu cũng đi luôn
Ga thôn trơ nỗi băng nguồn héo hon.
Phường xa nhịp sắt bon bon
Tầu như dưới tỉnh núi non vọng ầm
Nhà ga dột mái lâm râm
Máu đi có nhớ hồi tâm chiều nào.

Một mình tôi với tuyết non cao
Với cồn phố tịnh buốt vào thịt da
Với mây trôi nhợt trăng tà
Với đèn xóm Hạ cũng là tịch liêu
Chiều Ðông tuyết lũng âm u
Bâng khuâng chiều tới tiếp thu trời buồn
Mình tôi nhịp bước đăm đăm
Tâm tư khoác kín chiều căm lạnh nhiều.

Hai bài sau đây là thơ lục bát thuần túy của Cung Trầm Tưởng mà tôi phổ nhạc thành hai ca khúc hoài cổ:
KIẾP SAU
(Theo thơ Cung Trầm Tưởng - Phạm Duy phổ nhạc)
Ðền em một tháng trời gần
Ðơm hoa là hoa kết mộng cũng ngần ấy thôi
Ðền em góp núi chung đồi
Thiêu nương là nương đốt lá cũng rồi hoang sơ...

Ðền cho em suôi có ngàn thơ
Bờ sông Thương còn nghe trắc trở
Và quên thôi bông sẽ phai hường
Mà nghe như tiếng gọi dường thiên thu.
Ðền cho em suôi có ngàn thơ
Bờ sông Thương còn nghe trắc trở
Và quên thôi bông sẽ phai hường
Mà nghe như tiếng gọi dường thiên thu.

Non sông bóng mẹ sầu u
Mà trông là trông ngưỡng cửa chiều lu mái sầu
Thôi em xanh mắt bồ câu
Vàng tơ là tơ sợi nhỏ xin hầu kiếp sau.

VỀ ÐÂY
(Theo thơ Cung Trầm Tưởng - Phạm Duy phổ nhạc)
Về đây tôi lại gặp tôi
Lang thang lối cũ trước đồi sau nương
Về đây ngô đồng lả ngọn thuần lương
Ngô đồng lả ngọn thuần lương.
Trời cao không đỉnh mến thương không bờ
Về đây, ta về, về lại gặp ta
Cố tri khóm hạnh bây giờ
Vẫn mầu thiên cổ khoác chờ kiếp xưa
Nắng toả vừa, hiu hiu tùng cũ bóng chưa phai niềm
Ðường thuôn thiết tha tiếng cũ nghe luồn không trung
Bờ nghiêng nắng dọc đường thuôn
Thiết tha tiếng cũ nghe luồn không trung
Về đây, ta về trời mở vòng cung.
Ta về đường rộn bàn chân
Gần xa trời mở cánh cung thâu vào
Về đây, ta về lòng rộn ràng sao
Chân phương lòng thấy nao nao
Muôn thương ngàn mến lên cao.


Các Thi Sĩ Thời Tiền Chiến
Phạm Thiên Thư
Nguyễn Tất Nhiên
Các Thi Sĩ Khác
Trang Thơ Phổ Nhạc

Viết Về Nghệ Thuật Phổ Thơ Vào Nhạc
Phạm Quang Tuấn
Nguyên Sa
Ðoàn Xuân Kiên


Trở Về Phạm Duy Tổng Quát